SEJARAH SILAM MERBOK DAN SEKITARNYA 

kembali

Merbok merupakan sejenis burung yang kini menjadi unggas peliharaan yang digemari ramai. Disamping itu, burung-burung ini sering dipertandingkan bagi menikmati kemerduan suaranya. Ini berdasarkan cerita dari generasi terdahulu, nama unggas inilah lahirnya nama Merbok, Merbok merupakan satu-satunya kawasan dalam Daerah Kuala Muda yang kaya dengan peninggalan sejarah silam.

Suatu masa dahulu, Gunung Jerai merupakan mercutanda kepada para pedagang dan pelayar antara China, India dan Timur Tengah. Ini menyebabkan ramai pedagang yang singgah untuk menjalankan perniagaan di kawasan yang dikenali sebagai Lembah Bujang terletak di utara Sungai Merbok dan sekitarnya sejak kurun keempat masihi lagi. Ramai pakar Arkeologi yang telah melakukan penyelidikan dan carigali dikawasan ini sejak sebelum Perang Dunia Kedua sehingga kini. Antaranya ialah K.G Tregonning, M. Sullivan, James Low, Evans, H.G. Quaritch Wales, Alister Lamb, Dato' Nik Hasan Suhaimi, Dato' Dr. Adi Taha, Leong Sau Heng dan Kamaruddin Zakaria.Pelbagai penemuan telah ditemui oelh penyelidik-penyelidik ini  seperti candi, cepubatu, inskripsi, seramik, tembikar dan pelbagai jenis artifak.  Melalui penemuan ini, ia dapat menggambarkan perkembangan masyarakat Melayu di zaman dahulu yang dipengaruhi oleh  kebudayaan Hindu. Di Lembah Bujang ini sudah memiliki kepakaran dalam ilmu seni bina, seni ukir, seni pahat, seni tulis di samping mahir dalam bidang perdagangan. Penemuan-penemuan di Pengkalan Bujang juga telah membuktikan bahawa Kedah sudah lama terlibat dalam perdagangan antarabangsa, iaitu sejak beribu tahun sebelum wujudnya Kesultanan Melaka (Leong Sau Heng, "Lembah Bujang", Penerbitan Khas Persatuan Sejarah Malaysia Cawangan Kedah, Januari 1980, Hal. 11).

Di samping pengaruh kebudayaan Hindu, beberapa nama tempat di sekitar kawasan Merbok dikatakan berasal dari Bahasa Siam. Misalnya nama Kampung "Bujang" dalam Bahasa Siam bermaksud "Telaga Getah". Berdasarkan penyelidikan lain pula, ianya dikatakan berasal dari kata "Bhujangga" dalam Bahasa Sanskrit yang bermakna "Ular" (Roland Braddel: "Most Ancient Kedah", Malaya in History, Vol. 4, Julai 1958, hal. 18). Sementara itu "Semeling" pula berasal dari kata "Semangling" dalam Bahasa Siam bermaksud "Tiga Ekor Kera" (Ismail Restu, "Asal-Usul Kampung Bujang & Semeling", Buletin Lindungan Bulan, Terbitan Persatuan Sejarah Malaysia Cawangan Kedah, Bil, 12 & 13, 200 & 2001, Hal. 4).

Di Bukit Tupah dalam kawasan merbok juga pernah ditemui sebuah artifak berbentuk sekeping batu yang terukir nama "Ibni Sirdhan" dan tahun "241 Hijrah" (828-829 Masihi). Penyelidikan yang dilakukan setakat ini menunjukkan dakwah Islam sudah bermula di Kedah sekitar tahun tersebut dibawa oleh tokoh dari Timur Tengah. Selanjutnya pada 531 Hijrah bersamaan 1136 Masihi, agama Islam mula bertapak dan berkembang di negeri ini bermula dengan pemelukan Islam oleh Maharaja Derbar II. Baginda diislamkan oleh Sheikh Abdullah Yamani (Arab Selatan) dan memakai gelaran "Sultan Mudzaffar Shah" (1136-1179) di istana Kota Bukit Meriam (Muhammad Hasan Dato' Kerani Muhammad Arshad,"Al-Tarikh Salasilah Negeri Kedah",Percetakan Jelutong, Pulau Pinang,1928, Hal. 29-30). Makam baginda terdapat di Kampung Bujang. Dari Kota Bukit Meriam, pusat pentadbiran Kerajaan Kedah berpindah ke Kota Sungai Emas, kemudian Kota Siputih, Kota Naga, Kota Sena, Kota Indera Kayangan dan Kota Bukit Pinang sebelum Kota Setar berperanan sebagai ibu Negeri Kedah terakhir yang diasaskan pada tahun 1735.

Ketika Kedah sering diancam oleh Siam, Almarhum Sultan Ahmad Tajuddin Halim Shah II, SUltan Kedah ke-2 (1804-1845) terpaksa memindahkan tempat semanyamnya dari istana di Kota Kuala Kedah ke istana yang baru dibina terletak di Pulau Tiga, di pinggir Sungai Merbok (1820). Di sini, baginda pernah dikunjungi mengadap oleh mubaligh Kristian, Thomas Beighton dari Pulau Pinang yang seterusnya menjadi sahabat baik baginda sehinggalah Kedah jatuh ke tangan Siam (1821) dan baginda terpaksa mendapat suaka politik dari Inggeris di Pulau Pinang. Sepucuk warkah Beighton kepada baginda bertarikh Arba'a, 3 Mei 1837 yang membahasakan dirinya "beta" memperlihatkan betapa simpati beliau kepada baginda, antara lain Beighton mencatatkan: "....Akan beta ini siang dan malam minta doa kepada Allah s.w.t dan kepada Tuan Isa Al-Masih akan sahabat beta beroleh balik takhta kerajaan yang sempurna." (Koleksi Peribadi, berdasarkan manuskrip SOAS London).

Di awal era pemerintahan Almarhum Sulan Abdul  Hamid Halim Shah, Sultan Kedah ke-26 (1882 - 1943), baginda yang gemar berburu sering berangkat ke Lubuk Pusing, di pinggir Sungai Merbok. Setiap kali berangkat dengan gajah dari Alor Setar, baginda singgah menunaikan solat di Masjid Pengkalan Kakap (Batu Hampar). Masjid itu kini telah dibaikpulih oleh Muzium Negara. Lubuk Pusing pernah muncul sebagai sebuah bandar yang wujud seketika dalam tahun 1892, kerana menyambut pesta perkahwinan baginda dengan Syarifah Seha binti Syed Husain (Wan Shamsudin Mohd Yusof, Wata Darul Aman, Mac 1991). Di zaman baginda juga institusi persekolahan pondok berkembang subur di negeri Kedah dalam menyibarkan pelajaran agama Islam. Di kawasan Merbok juga muncul beberapa perkampungan pondok dan tokoh ulama terkenal. Antaranya Madrasah Al-Rahmaniah di Kampung Bujang, diasaskan oleh ulama Haji Ismail Che Abu (1900-1946). Sebuah lagi Madrasah Sa'adatul Darian diasaskan oleh ulama Haji Othman atau Haji Ahmad Tampung (1893-1943) yang kemudiannya dilanjutkan oleh ulama Haji Abdul Rahman Haji Abdullah  (Haji Abdul Rahman Merbok) yang juga terkenal sebagai pennetang gagasan Malayan Union (1945-1948) dan pernah dilantik sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Negeri Kedah oleh Almarhum SUltan Badlishah("Ulama Kedah Darul Aman", Terbitan Muzium Negeri Kedah, 1996, Hal 75-76 dan 146-148).

Sewaktu Kedah masih di bawah naungan Siam, Perkhidmatan Pos telah bermula dengan pembinaan sebuah Pejabat Pos Besar di Alor Setar (1899) yang kemudiannya Pejabat Pos Kecil dibina di Daerah Kuala Muda, Kulim dan Bandar Baharu. Surat-surat ke beberapa kawasan  di Kedah dibawa secara bergilir-gilir oleh posmen dengan bot, berjalan kaki atau menuggang basikal. Terdapat kisah bagaimana seorang posmen mengalami satu pengalaman yang menggerunkan. Tatkala dia tiba di Bukit Air Nasi dalam perjalanan ke Semeling dan seterusnya ke Permatang Bendahari, dia ternampak seekor harimau meluru ke arahnya yang sedang berehat di situ. Tetapi harimau yang terkejut itu melompat lari masuk ke dalam hutan (Dato' James F. Augustine, "bygone Kedah", Terbitan Muzium Negeri Kedah, 1992, Hal. 63).

  PROFAIL KAWASAN

kembali

Daerah Kecil Merbok terdiri daripada 4 mukim iaitu Mukim Merbok, Mukim Semeling, Mukim Bujang dan Mukim Gurun. Keluasan keseluruhan kawasan adalah sebanyak 363.8 km/p iaitu 39.5% daripada keluasan Daerah Kuala Muda.  Jumlah penduduk mengikut bancian pada tahun 2000 adalah seramai 70,744 dengan kepadatan penduduk 1.94 orang sehektar. Daerah Kecil Merbok mempunyai sebanyak 100 buah kampung dengan bilangan JKKK ialah 69 institusi dan keahlian sebanyak 1087 orang. Iaitu 48% daripada keseluruhan JKKK Daerah Kuala Muda. Bilangan hakmilik bagi berakhir tahun 2003 adalah sebanyak 22,469 keping. Bilangan pengguna bekalan air adalah sebanyak 16,000 bil.

Kemudahan asas bagi Daerah Kecil Merbok adalah ditahap sederhana tetapi sedang dibaiki dari masa ke semasa. Daerah ini mempunyai pelbagai kemudahan seperti klinik, pejabat pos, bank, balai polis, masjid dan lain-lain. Terdapat juga pusat pengajian tinggi seperti Universiti Teknologi Mara ( UiTm ) dan  Universiti Perubatan Dan Teknologi Asia ( AIMST ) yang mampu menampung pelajar samada dari dalam atau luar negeri. Disini juga akan dibina sebuah Maktab Rendah Sains Mara.  Jaringan jalanraya yang baik dapat menyokong perkembangan ekonomi daerah ini.

Daerah Kecil Merbok boleh dijadikan sebagai kawasan pelancongan, perindustrian, perikanan dan pertanian. Kawasan pelancongan yang boleh menjadi tarikan kepada pelancong adalah seperti kawasan kaki Gunung Jerai, Pusat Perkelahan Tupah, Sungai Merbok, Tanjung Dawai, Jeti Semeling, Muzium Arkeologi Lembah Bujang, Makam Sultan Muzaffar Shah, Damai Park Resort dan Harvard Suasana Hotel Golf & Country Club. Kawasan Gurun mampu membangun sebagai pusat industri berat yang menjana banyak peluang pekerjaan bagi penduduk setempat. Tanjung Dawai berpotensi menjadi sebagai pusat pengumpulan hasil pertanian/laut dan pusat kajian dan penyelidikan maritim.Daerah Kecil Merbok juga berpotensi menjadi pengeluar hasil makanan.

  LATARBELAKANG PENUBUHAN

kembali

• Diluluskan oleh Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kedah Darul Aman (MMK) dan Dewan Undangan Negeri pada Sesi Pembentangan Belanjawan Negeri 2002.

• Penempatan pegawai pada 15 September dan 1 Oktober 2003.

  VISI DAN MOTO

kembali

VISI

Memajukan Daerah Kecil Merbok seiring dengan daerah - daerah yang maju di Negeri Kedah selaras dengan pelan tindakan Kedah Maju 2010

MOTO

Responsif Serta Berusaha Dan Berdedikasi Ke Arah Pembangunan Mampan

  TUJUAN PENUBUHAN

kembali

• Memantapkan sistem pentadbiran ke arah perkhidmatan kepada rakyat yang lebih efisyen.

• Menyelaras dan merancang pembangunan setempat dengan lebih efisyen serta mengujudkan peluang kepada kawasan yang berpotensi untuk dimajukan selaras dengan konsep "Growth With Equity".

• Menggerak dan meningkatkan aktiviti ekonomi setempat.

  PRINSIP UTAMA PENUBUHAN  

kembali

• Pengstrukturan semula organisasi pentadbiran daerah yang telah mencapai kapasiti maksimum

• Menseimbangkan kepesatan pembangunan aerah.

• Penyelarasan perancangan ekonomi setempat.

• Pusat Perkhidmatan Setempat - Memberi perkhidmatan optima dan kesenangan kepada rakyat.

  FOKUS PEMBANGUNAN 

kembali

• Merancang Pembangunan Fizikal Yang Seimbang.

• Menggerak Pembangunan Sumber Manusia Yang Efektif Bagi Menjana Pertumbuhan Ekonomi Dan Meningkatkan Pendapatan Masyarakat.

• Mengembeling Aktiviti Kemasyarakatan.

  KRITERIA PEMILIHAN MERBOK SEBAGAI PUSAT PENTADBIRAN

kembali

• Fungsi semasa sebagai Pusat Perkhidmatan bagi Bahagian Barat Daerah Kuala Muda serta terdapat institusi tinggi utama seperti UiTM dan AIMST.

• Kurang kemudahan-kemudahan sediada yang tertumpu disini.

• Terdapat tanah-tanah kerajaan dan swasta yang berpotensi untuk tujuan pembangunan dan perbandaran.

• Kedudukan yang terletak lebih 'center' bagi daerah kecil tersebut.

• Aksessibiliti yang mudah kerana terletak di tengah-tengah Daerah Kecil Merbok.

• Terdapat cadangan pembangunan pesat perumahan ( pembangunan komited ) di sekitarnya.

• Sebagai egen penarik (pull factor) pembangunan persekitaran yang masih kurang membangun berbanding Gurun dan Bedong yang pesat membangun.

  BIDANG TUGAS KETUA PENOLONG SETIAUSAHA KERAJAAN        (PEMBANGUNAN) DAERAH KECIL MERBOK 

Pentadbiran Dan Pembangunan Daerah

• Sebagai tonggak pelaksana Plan Kedah Maju 2010.

• Merancang, melaksana dan mengurus projek pembangunan.

• Menyelesaikan isu-isu berkaitan dengan kemasyarakatan.

• Sebagai fasilitator Pembangunan Bina Insan.